W czasie małżeństwa jedno z Was było wspólnikiem spółki jawnej. Drugi małżonek nie był wspólnikiem spółki.
W trakcie małżeństwa do spółki jawnej został jednak wniesiony wkład z Waszych wspólnych pieniędzy. Nie były to środki pochodzące wyłącznie z majątku osobistego jednego małżonka, ale pieniądze należące do majątku wspólnego.
Po rozwodzie pojawia się więc spór przy podziale majątku.
Jedna strona uważa, że skoro tylko jeden z małżonków był wspólnikiem spółki jawnej, to udział w tej spółce należy wyłącznie do jego majątku osobistego i nie powinien być dzielony.
Druga strona uważa natomiast, że nie można pominąć tego, że wkład do spółki został wniesiony z pieniędzy wspólnych. Skoro wspólne środki zostały przeznaczone na spółkę jednego z małżonków, to powinno to zostać rozliczone przy podziale majątku po rozwodzie.
Jeżeli jesteś po rozwodzie i w Twojej sprawie pojawia się problem rozliczenia firmy, spółki jawnej albo pieniędzy wniesionych do działalności jednego z małżonków, warto dobrze przygotować się do podziału majątku.
Takie sprawy zwykle nie sprowadzają się tylko do prostego pytania: „czy spółka jest wspólna?”. Często najważniejsze jest ustalenie, czy z majątku wspólnego były finansowane wkłady, nakłady albo rozwój firmy jednego z małżonków.
Jeżeli masz podobny problem i chcesz sprawdzić, jakie roszczenia możesz zgłosić przy podziale majątku po rozwodzie, zapraszam do kontaktu.
Czy udział w spółce jawnej jednego małżonka wchodzi do majątku wspólnego po rozwodzie?
Sam udział w spółce jawnej nie wchodzi do majątku wspólnego, jeżeli wspólnikiem był tylko jeden z małżonków.
W sprawie, którą zajmował się Sąd Najwyższy, sąd ustalił, że udział uczestnika w spółce jawnej w momencie ustania wspólności majątkowej małżeńskiej znajdował się w jego majątku osobistym. To oznacza, że drugi małżonek nie staje się automatycznie współwłaścicielem udziału w spółce tylko dlatego, że małżonkowie byli w ustawowej wspólności majątkowej.
Nie oznacza to jednak, że drugi małżonek niczego nie może żądać.
Jeżeli w czasie małżeństwa wkład do spółki jawnej został pokryty z majątku wspólnego, to nie powoduje to „uwspólnienia” udziału w spółce, ale może powstać roszczenie o rozliczenie nakładu z majątku wspólnego na majątek osobisty małżonka-wspólnika.
Co zrobić, gdy wkład do spółki jawnej został wniesiony z Waszych wspólnych pieniędzy?
Jeżeli w czasie małżeństwa jedno z Was wniosło do spółki jawnej wkład z majątku wspólnego, to przy podziale majątku trzeba ten fakt wyraźnie podnieść przed sądem.
Sąd najwyższy przyjął, że nie można żądać „podziału spółki” albo wpisania drugiego małżonka do spółki jako wspólnika. Z orzeczenia wynika, że sam udział w spółce jawnej pozostaje w majątku osobistym tego małżonka, który jest wspólnikiem. Wkład wniesiony ze wspólnych pieniędzy nie powoduje uwspólnienia udziału w spółce.
Można natomiast żądać rozliczenia nakładu z majątku wspólnego na majątek osobisty małżonka-wspólnika. Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli wkład do spółki pochodził z majątku wspólnego, to w majątku wspólnym powstaje wierzytelność z tytułu nakładu, którym ten wkład został pokryty. Co do zasady drugi małżonek może żądać zwrotu połowy wartości środków wniesionych jako wkład, chyba że sąd ustali nierówne udziały w majątku wspólnym.
Czy drugi małżonek staje się wspólnikiem spółki jawnej, jeżeli wkład został pokryty ze wspólnych pieniędzy?
Nie, drugi małżonek nie staje się automatycznie wspólnikiem spółki jawnej tylko dlatego, że wkład do spółki został pokryty z majątku wspólnego.
Czy sąd rozlicza tylko kwotę wniesionego wkładu, czy także wzrost wartości spółki?
Jeżeli wkład do spółki jawnej został wniesiony z majątku wspólnego, to przy podziale majątku trzeba ustalić wartość wierzytelności z tytułu tego nakładu. Tę wartość ustala się według zasad dotyczących obliczenia udziału kapitałowego wspólnika w razie wystąpienia ze spółki jawnej.
To oznacza, że znaczenie może mieć nie tylko sama kwota, którą kiedyś wniesiono do spółki, ale także to, co działo się ze spółką później. Sąd Najwyższy wskazał wprost, że na zakres rozliczenia wpływają losy spółki, w tym wzrost albo spadek wartości jej majątku między wniesieniem wkładu z majątku wspólnego a rozliczeniem nakładów.
Jak ustalić wartość roszczenia, gdy spółka istniała już wcześniej i miała własny majątek?
Jeżeli spółka jawna istniała już wcześniej i miała własny majątek, to wartości roszczenia nie ustala się mechanicznie przez porównanie wniesionego wkładu do sumy wszystkich wkładów wspólników.
Sąd Najwyższy uznał, że taka metoda byłaby błędna. Dlaczego? Bo suma wkładów historycznie wniesionych do spółki nie musi mieć nic wspólnego z aktualną wartością majątku spółki. Spółka mogła przecież przez lata wypracować majątek, zwiększyć wartość przedsiębiorstwa, zgromadzić aktywa albo przeciwnie — stracić na wartości.
Dlatego, gdy wkład z majątku wspólnego został wniesiony do spółki, która już działała, trzeba ustalić jaką wartość miała spółka w chwili wniesienia tego wkładu.
Sąd Najwyższy wskazał, że wartość nowego wkładu należy odnieść do wartości majątku spółki w chwili wniesienia tego wkładu, a nie do samej sumy wkładów zapisanych w umowie spółki.
Rozliczenie wkładu do spółki jawnej — podsumowanie
Jeżeli jedno z małżonków było wspólnikiem spółki jawnej, a do tej spółki wniesiono wkład z Waszych wspólnych pieniędzy, nie oznacza to automatycznie, że drugi małżonek staje się wspólnikiem spółki.
Nie oznacza to jednak, że te pieniądze przepadają.
Przy podziale majątku można żądać rozliczenia nakładu z majątku wspólnego na majątek osobisty małżonka, który był wspólnikiem spółki jawnej.
Najważniejsze jest prawidłowe ustalenie, skąd pochodziły pieniądze na wkład, kiedy wkład został wniesiony oraz jaką wartość powinno mieć roszczenie przy podziale majątku.
Jeżeli jesteś w podobnej sytuacji i po rozwodzie dzielisz majątek, w którym pojawia się spółka jawna, firma albo wkłady finansowane ze wspólnych pieniędzy, zapraszam do kontaktu.
Pomogę Ci przeanalizować dokumenty i ocenić, czego możesz żądać przy podziale majątku.
Kinga Stanikowska-Jóźwiak
radca prawny
Zdjęcie: Christian Dubovan z Unsplash
***
Czy sąd w sprawie o podział majątku wspólnego orzeka o podziale majątku spółki cywilnej, której małżonkowie byli wspólnikami?
W czasie małżeństwa prowadziliście razem działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Oboje byliście wspólnikami tej spółki. Firma była głównym źródłem dochodu rodziny — z jej przychodów utrzymywaliście dom, spłacaliście zobowiązania i finansowaliście wspólne wydatki.
Po rozstaniu pojawia się problem, czy w sprawie o podział majątku wspólnego sąd powinien podzielić także majątek tej spółki cywilnej — na przykład maszyny, wyposażenie, środki pieniężne, towar, wierzytelności albo wartość całego przedsiębiorstwa.
Jedna osoba uważa, że skoro spółka była prowadzona w czasie małżeństwa i dawała dochody rodzinie, to jej majątek powinien zostać rozliczony w podziale majątku wspólnego [Czytaj dalej…]
